Kaynakçı Kıyafetlerinde Koruma Sınıfları
Kaynak sırasında oluşan sıcak metal sıçramaları, kısa süreli alev teması, ısı ve optik ışınım uygun koruyucu giysi seçimini önemli hâle getirir. EN ISO 11611, kaynak ve benzeri işlemlerde kullanılan koruyucu giysilere yönelik gereklilikleri tanımlayan standarttır. Bu yazıda standardın kapsamını, Sınıf 1 ve Sınıf 2 farkını ve giysi seçerken dikkat edilmesi gerekenleri açıklıyoruz.
EN ISO 11611 standardı neyi kapsar?
Standart; kaynak ve benzeri işlemlerde kullanılacak ceket, pantolon, tulum, önlük, kolluk, başlık ve tozluk gibi koruyucu giysilerin asgari güvenlik gereklilikleri ve test yöntemleriyle ilgilidir. Küçük erimiş metal sıçramaları, kısa süreli alev teması ve kaynak arkından yayılan ısı, ele alınan başlıca tehlikelerdendir. Güncel ISO 11611:2024 baskısı, kaynak sırasında oluşan zararlı UV ışınımını da ayrıca ele alır.
Kapsam sınırı: Bu standart tek başına kaynak maskesi, gözlük, eldiven veya iş ayakkabısının uygunluğunu belirlemez. Bunlar yapılan işe göre ayrıca seçilmelidir. Lazer kaynak işlemleri de standardın kapsamında değildir.
Sınıf 1 ve Sınıf 2 arasındaki fark nedir?
- Sınıf 1: Daha düşük düzeyde sıçrama ve radyant ısı beklenen, görece daha düşük riskli kaynak işleri için koruma düzeyidir.
- Sınıf 2: Daha yoğun sıçrama veya radyant ısıya maruz kalınabilecek kaynak işleri için daha yüksek koruma düzeyidir.
Sınıf seçimi yalnızca kullanılan kaynak yönteminin adına göre yapılmaz. Kaynak parametreleri, çalışma pozisyonu, işin süresi ve maruziyet koşulları birlikte değerlendirilir. Daha yüksek sınıfın her durumda gerekli olduğu varsayılmamalı; giysi yapılan işin risk değerlendirmesine uygun seçilmelidir.
Etiketteki A1 ve A2 ne anlama gelir?
A1, sınırlı alev yayılımı için kumaş yüzeyinden alev uygulanan test yöntemini; A2, kumaşın alt kenarından alev uygulanan yöntemi belirtir. Etikette A1+A2 yazıyorsa her iki yöntemle de test edilmiş olduğu anlaşılır. Bu harfler, Sınıf 1 ve Sınıf 2’nin yerine geçen bir koruma seviyesi değildir.
2024 baskısında UV koruması neden öne çıkıyor?
Kaynak arkı görünür ışığın yanında zararlı UV ışınımı da oluşturabilir. ISO 11611:2024, kaynak işlemleri için kumaş ve giysilerin UV koruyucu etkisinin değerlendirilmesine ilişkin yöntem ve üç düzeyli bir UV sınıflandırması içerir. UV performansı ile metal sıçramalarına karşı Sınıf 1 / Sınıf 2 performansı ayrı değerlendirmelerdir; ürün belgelerinde hangi değerlerin beyan edildiğini kontrol etmek gerekir.
Kaynakçı kıyafeti seçerken nelere dikkat edilmeli?
- Yapılan işi tanımlayın: Sıçrama, radyant ısı ve UV maruziyetinin düzeyini değerlendirin.
- Ürün etiketine bakın: Standardın baskı yılı ile beyan edilen sınıfı ve alev yayılımı işaretlerini kontrol edin. Sadece kumaşın teknik özelliklerine dayanarak bitmiş giysinin uygun olduğunu varsaymayın.
- Giysinin bütününü değerlendirin: Ceket ve pantolonun birlikte vücudu örtmesine, hareket ederken açık bölge bırakmamasına ve gerekirse önlük, kolluk veya tozlukla tamamlanmasına dikkat edin.
- Diğer koruyucuları tamamlayın: Kaynak maskesi, uygun eldiven, ayakkabı ve işin gerektirdiği diğer koruyucuları ayrıca seçin.
- Bakımı ihmal etmeyin: Üreticinin yıkama talimatlarını izleyin; delinen, yırtılan veya yanıcı maddelerle kirlenen giysileri kullanmadan önce değerlendirin.
Sık sorulan sorular
EN ISO 11611 belgeli bir giysi her türlü kaynak işine uygun mudur?
Hayır. Ürünün sınıfı, diğer beyan edilen özellikleri ve yapılacak işin tehlikeleri birlikte değerlendirilmelidir.
EN ISO 11611 ile EN ISO 11612 aynı standart mıdır?
Hayır. EN ISO 11611 kaynak ve benzeri işlemler için koruyucu giysilere odaklanır. EN ISO 11612 ise ısı ve aleve karşı koruyucu giysilere ilişkin daha geniş bir uygulama alanını ele alır. Bir ürünün birden fazla standardı karşılaması mümkündür; her uygunluk ayrıca belgelenmelidir.
Bu giysi elektrik arkına karşı koruma sağladığını gösterir mi?
Kaynak arkının ısı ve ışınım tehlikeleri ile elektrik tesisatındaki ark parlaması aynı risk değildir. Elektrik arkının termal tehlikeleri söz konusuysa IEC 61482-2 kapsamındaki uygunluk ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç
EN ISO 11611, kaynakçı giysisi seçerken başvurulacak temel standartlardan biridir. Doğru seçim için koruma sınıfını, test işaretlerini ve ürünün baskı yılını işin gerçek tehlikeleriyle birlikte değerlendirin; maske, eldiven ve diğer koruyucu donanımları da tamamlayın.
Kaynaklar: ISO 11611:2024, ISO 15025:2016, BSI: koruma sınıfları, IEC 61482-2.
