Isı ve alev riski bulunan bir işte “alev geciktirici” ifadesi tek başına yeterli bilgi vermez. Koruyucu kıyafetin hangi ısı etkisine karşı, hangi düzeyde test edildiğine bakmak gerekir. Yaygın olarak EN 11612 diye anılan EN ISO 11612:2015 standardı, bu performansı harf ve rakamlarla gösterir.
EN ISO 11612:2015 nedir?
EN ISO 11612:2015, ısı ve aleve karşı koruyucu kıyafetler için asgari performans gereklerini tanımlar. Esnek malzemelerden yapılan giysilerde sınırlı alev yayılması ile konvektif ısı, radyant ısı, temas ısısı veya erimiş metal sıçramaları gibi etkileri ele alır. El koruması kapsam dışındadır. Baş ve ayakla ilgili kapsam, standartta tanımlanan belirli başlık ve tozluk türleriyle sınırlıdır.
Etiketteki A, B, C, D, E ve F kodları ne anlama gelir?
Harf tehlikenin türünü, harfin yanındaki rakam ise o tür için elde edilen performans düzeyini gösterir. B, D, E ve F için 1–3; C için 1–4 düzeyleri bulunur. A1 ve A2 ise düzey basamakları değil, sınırlı alev yayılmasının farklı deney uygulamalarıdır.
| Kod | Değerlendirilen etki | İşaretleme |
|---|---|---|
| A | Sınırlı alev yayılması | A1 veya A1 + A2 |
| B | Konvektif ısı: sıcak hava veya gazla ısı geçişi | B1–B3 |
| C | Radyant ısı: sıcak kaynaktan yayılan ısı | C1–C4 |
| D | Erimiş alüminyum sıçraması | D1–D3 |
| E | Erimiş demir sıçraması | E1–E3 |
| F | Temas ısısı: sıcak yüzeye temas | F1–F3 |
Önemli: Standarda uygun bir giysinin işaretinde A1 veya uygun durumda A1 + A2 ile birlikte B, C, D, E ya da F kodlarından en az biri ve elde edilen performans düzeyi bulunur. Her üründe bütün harflerin bulunması gerekmez. Örneğin A1 B1 C1 kodları, sadece belirtilen deneylerle doğrulanmış özellikleri ifade eder; erimiş metale veya elektrik arkına karşı otomatik koruma beyanı değildir.
Kodları iş ortamına göre nasıl yorumlamalı?
A kodu: sınırlı alev yayılması
Giysi malzemesinin kısa süreli alev etkisindeki davranışı değerlendirilir. A1 ve A2 farklı deney yöntemlerini gösterir. Bu işaret, kıyafetin yanmaz olduğu veya açık alevde sınırsız süre koruduğu anlamına gelmez.
B, C ve F kodları: farklı ısı etkileri
Sıcak gaz akımı, ışınımla yayılan ısı ve sıcak bir yüzeye temas farklı tehlikelerdir. Bu nedenle B, C ve F birbirinin yerine okunmamalıdır. Örneğin C sınıfı radyant ısıyı anlatır; aynı giysinin sıcak metal yüzeye temas performansını öğrenmek için F koduna bakılır.
D ve E kodları: erimiş metal sıçraması
D erimiş alüminyum, E erimiş demir sıçraması deneyini belirtir. D değeri olan bir giyside E performansı varmış gibi kabul edilmez. Dökümhane uygulamalarında metal türü, sıçrama olasılığı ve giysi tasarımı birlikte değerlendirilmelidir.
Koruyucu kıyafet seçerken nelere dikkat edilmeli?
- Önce tehlikeyi belirleyin: Alev, radyant ısı, temas ısısı veya erimiş metal sıçraması aynı korumayı gerektirmez.
- Etiketteki kodları okuyun: Yalnızca “EN ISO 11612” yazması yerine ürünün A–F performans işaretlerini ve kullanım talimatını inceleyin.
- Kıyafeti bir bütün olarak değerlendirin: Ceket ve pantolon kombinasyonu, kapanışlar, cepler ve örtülen vücut bölgeleri yapılan iş için uygun olmalıdır. Birden fazla parçanın birlikte kullanımı gerekiyorsa üreticinin tarif ettiği kombinasyonu izleyin.
- Bakım talimatına uyun: Kir, aşınma, hasar ve yanlış yıkama koruyucu performansı etkileyebilir. Üreticinin yıkama sınırlarını ve değiştirme koşullarını takip edin.
- Diğer riskler için ayrı kanıt arayın: Kaynak işlemi, elektrik arkı, kimyasal sıçrama veya görünürlük gibi ihtiyaçlar varsa ilgili ürün belgelerini ve uygun ek standartları kontrol edin.
Sık sorulan sorular
EN 11612 ile EN ISO 11612 aynı şey mi?
“EN 11612” yaygın kullanılan kısa ifadedir. Standart adı ve yılını doğru yazmak için EN ISO 11612:2015 kullanın.
A1 ile A2 arasında hangisi daha yüksek sınıftır?
A1 ve A2 artan seviye numaraları değildir; iki farklı sınırlı alev yayılması deneyini belirtir. Ürün işaretinde hangilerinin yer aldığına bakın.
EN ISO 11612 etiketi kaynak veya elektrik arkı koruması anlamına gelir mi?
Tek başına gelmez. Kaynak ve elektrik arkı riskleri için gerekli koruyucu kıyafet özellikleri ayrıca değerlendirilir; ürünün ilgili belgelerinde hangi tehlikelere karşı test edildiği kontrol edilmelidir.
Sonuç
EN ISO 11612:2015, ısı ve alev riski bulunan işlerde koruyucu kıyafet performansını karşılaştırmak için önemli bir araçtır. Doğru yorum, standardın adına bakmakla bitmez: A–F kodlarını, performans düzeylerini ve ürünün kullanım koşullarını birlikte okuyun.
Kaynaklar: ISO — ISO 11612:2015; NEN — EN ISO 11612:2015; ISO 11612:2015 standart önizlemesi.
